Οι φωτογραφίες-ντοκουμέντα από την εκτέλεση των 200 κομμουνιστών στην Καισαριανή την Πρωτομαγιά του 1944, μας τονίζουν με τον πιο κατηγορηματικό τρόπο, πως η ιστορική αλήθεια δεν μπορεί να κρυφτεί. Ίσως, μέσα στα χρόνια, οι αντοχές της μνήμης μαδούν στο δεντρόκηπο της ιστορίας και ορισμένοι ελπίζουν πως το βιολογικό τέλος της γενιάς που βιώνει το ιστορικό γεγονός θα ξεθωριάσει στις επόμενες γενιές. Ιδιαίτερα στην εποχή μας που επιχειρείται, συστηματικά, η αναθεώρηση και η αποσιώπιση πλευρών του ιστορικού γεγονότος, ώστε να είναι βολικό στο πλαίσιο των προβαλλόμενων αφηγημάτων. Στόχος πάντοτε να αλλιωθεί η αλήθεια, να αντικαθίσταται από το ψέμα, να ξαναγράφεται το παρελθόν για να ελέγχεται το παρόν. Όμως, όταν σε δοσμένο γεγονός, το δέντρο της ιστορίας έχει γερές ρίζες ποτισμένες με το αίμα του λαού, όσο κι αν κόψουν τον κορμό και τα κλαριά του, αυτό θα απλώνει τις φύτρες του, θα θεριεύει και θα δίνει ανθούς στις μέλλουσες γενιές. Η αλήθεια σαν τρομερή κόψη του σπαθιού, θα επικρέμεται πάνω από όσους επιβουλεύονται τη λαϊκή μνήμη. “Κόβει η αλήθεια, κόβει και θερίζει κι όποιος την βρει τον βασανίζει”. Έτσι, μέσα από τις φωτογραφίες-ντοκουμέντα, θεριεύει και η απαίτηση της ανόθευτης αλήθειας για τους 200 εκτελεσμένους της Πρωτομαγιάς. Τα πεντακάθαρα και περήφανα γεμάτα αξιοπρέπεια βλέμματα των ηρώων, μας υποχρεώνουν να αποκαταστήσουμε την ιστορική αλήθεια και να τη μεταδώσουμε στις επόμενες γενιές. Η ιστορία ζητά δικαίωση! Οι 200 ήρωες ζητούν δικαίωση!
“Εδώ πέσαμε. Παιδιά του λαού. Γνωρίζετε γιατί.
Γυμνοί, κατάσαρκα φορώντας τις σημαίες.
Η Ελλάδα τις έραψε με ουρανό και άσπρο κάμποτο.
Ακούσατε τις ομοβροντίες στα μυστικόφωτα αττικά χαράματα.
Είδατε τα πουλιά που πέταξαν αντίθετα στις σφαίρες
αγγίζοντας με τα φτερά τους τον ανατέλλοντα πυρφόρον.
Είδατε τα παράθυρα της γειτονιάς ν’ ανοίγουν στο μέλλον.
Εμείς μερτικό δε ζητήσαμε. Τίποτα.
Μόνον θυμηθείτε το: αν η ελευθερία
δε βαδίσει στα χνάρια του αίματός μας,
εδώ θα μας σκοτώνουν κάθε μέρα. Γειά σας”.
(Γιάννης Ρίτσος)
Ανάμεσα στους 200 και ένας αστυνομικός, ένας αξιωματικός της Χωροφυλακής. Ανθυπομοίραρχος ΓΑΝΤΕΣ Μιχαήλ του Γεωργίου. Γεννημένος το 1906 στην Τρίπολη, κατατάχτηκε στη Χωροφυλακή στις 9-1-1926. Ήταν υπασπιστής της Διοίκησης Χωροφυλακής Κορίνθου.*
ΧΑΡΙΛΑΟΣ ΦΛΩΡΑΚΗΣ: Στη περίοδο της μεταξικής δικτατορίας η στάση μου ήταν αντιφασιστική-αντιμεταξική. Στην ΕΟΝ αρνήθηκα να μπω. ……στην Κόρινθο σαν προϊστάμενος τμήματος του τηλεγραφείου έβγαλα έξω από το τηλεγραφείο μια επιτροπή από γυναίκες, πού ήρθαν να πουλήσουν εισιτήρια για τον πρωτοχρονιάτικο χορό της ΕΟΝ, βρίζοντας μπροστά τους την ΕΟΝ. Το επεισόδιο αυτό το αποσόβησε ο ανθυπασπιστής της Χωροφυλακής Γαντές (ο αδελφός του ήταν κομμουνιστής), όπως έμαθα στην κατοχή. Τον ανθυπασπιστή Γαντέ τον εξετέλεσαν οι Γερμανοί για πατριωτική δράση.
ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΜΠΑΤΣΑΛΙΑΣ “Εθνική Αντίσταση στην Κορινθία” (απόσπασμα): Ένας από τους καλούς πατριώτες αξιωματικούς της Χωροφυλακής ήταν ο αθάνατος ήρωας Γαντές υπομοίραρχος. Καλό παλληκάρι που δε έκρυβε το μίσος του για τους κατακτητές της πατρίδας μας. Αυτό το πάθος του για λευτεριά και την αγάπη του για το λαό της Κορίνθου που πάλευε εναντίον του κατακτητή, το πλήρωσε τελικά με τη ζωή του. Στην Κόρινθο, όπως και σε όλες τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδος έγινε μεγάλο συλλαλητήριο, οργανωμένο από το ΕΑΜ εναντίον της βουλγαρικής κατοχής ενός μέρους της Βορειοανατολικής Ελλάδος. Τόπος της συγκέντρωσης ήταν η κεντρική πλατεία της Κορίνθου, «τα περιβολάκια». Ήταν εκεί ο διοικητής της χωροφυλακής, μοίραρχος Μανούσος, πολλοί χωροφύλακες και ο υπομοίραρχος Γαντές. Ο Γαντές μας έλεγε κρυφά να μη μαζευόμαστε πολλοί μαζί αλλά να είμαστε σε μικρές ομάδες των δύο ή τριών ατόμων για να μη μας χτυπήσουν οι Ιταλοί που θα έρχονταν μετά από λίγο. Σε λίγο έφτασαν οι καραμπινιέροι με τα φανταχτερά ναπολεόντεια καπέλα και αρκετοί Ιταλοί έφιπποι αστυνομικοί. Ο κορινθιακός λαός φώναζε συνθήματα ‘Έξω οι Βούλγαροι». «Ζήτω η Ελλάδα». «Όχι στην πολιτική Επιστράτευση». Κανένα απολύτως σύνθημα εναντίον των Γερμανών και Ιταλών, Επίσης τραγουδούσαμε όλοι μαζί τον Εθνικό Ύμνο. Ο επικεφαλής των Ιταλών καραμπινιέρων έδωσε διαταγή να διαλυθούν οι πολίτες μέσα σε πέντε λεπτά. Ο διοικητής αυτός είχε ένα εβραίο σαν διερμηνέα. Μετά τη συνθηκολόγηση της Ιταλίας, οι Γερμανοί συνέλαβαν τον εβραίο αυτό, τη γυναίκα του, τη κόρη του Ματθίλδη 15 ετών και το γιό του Γιαννάκη 13 ετών και τους έστειλαν στο στρατόπεδο Άουσβιτς. Αφού πέρασαν τα πέντε λεπτά χωρίς να διαλυθεί ο κόσμος, διατάχθηκε η έφιππη αστυνομία να χτυπήσει μαζί με τους καραμπινιέρους τον κορινθιακό λαό και να διαλύσει τους συγκεντρωμένους. Ο Γαντές μας έλεγα κρυφά να μη διαλυθούμε αλλά να μετακινούμαστε συνέχεια και να φωνάζουμε εναντίον των Βουλγάρων. Κατόπιν ο Ιταλός διοικητής διέταξε τον διοικητή της ελληνικής χωροφυλακής να κάνει συλλήψεις. Εγώ ο ίδιος άκουσα τον Μανούσο να λέει του Γαντέ: «Βούτα μερικούς ταραξίες και τράβα τους στο τμήμα της χωροφυλακής έτσι για τα μάτια για να δουν οι Ιταλοί». Πράγματι ο Γαντές διέταξε 4-5 χωροφύλακες να πιάσουν καμιά δεκαριά άτομα και μετά από 3-4 γωνίες να τους αφήσουν ελεύθερους. Έτσι έγινε σύλληψη περίπου 30 ατόμων με διαταγή του Γαντέ. Οι συλλήψεις αυτές ήσαν εικονικές. Ο υπεύθυνος του ΕΑΜ Κορίνθου Γ. Κακανέλης ζήτησε από τον Ιταλό διοικητή να του επιτραπεί να πει λίγα λόγια στους συγκεντρωμένους αλλά αυτό δεν έγινε δεκτό. Ύστερα από λίγο διαλυθήκαμε αφού φάγαμε λίγο ξύλο από τους Ιταλούς καραμπινιέρους. Εκεί ήσαν αρκετοί ΕΠΟΝίτες, ο Πέτρος Κωσταντίνου, οι αδερφοί Αλμανόπουλοι (Μάριος και Τάκης) ο Βούλης Μιχαλόπουλος. Πάνος Ορφανός, Ηλίας Βαρελάς, Ντίνος Κούης και πολλοί άλλοι. Με τον τελευταίο αυτό ήμαστε συμμαθητές 6 χρόνια στο δημοτικό σχολείο. Και αυτός ήταν τσαγκάρης. Δυστυχώς και αυτός ο φίλος σε ηλικία 22 ετών τουφεκίσθηκε στου «Νέγρη». Είχε συλληφθεί ύστερα από ένα σαμποτάζ εναντίον γερμανικής αποθήκης και μετά από λίγο καιρό εκτελέστηκε. Το πλέον δραματικό στοιχείο της εκτέλεσης αυτής ήταν ότι 4 μέλη του εκτελεστικού αποσπάσματος ήσαν…Έλληνες (!) Δυστυχώς Έλληνες εναντίον Ελλήνων! Ο υπομοίραρχος Γαντές ήταν φιλικά προσκείμενος προς το ΕΑΜ, ίσως και να ήταν μέλος του. Ακόμα ήταν μέλος και μιας άλλης αντιστασιακής οργάνωσης που είχε επικοινωνία με το Κάιρο. Κάποτε όμως προδόθηκε. Ένα βράδυ τον αναζήτησαν τέσσερις άνδρες της Γκεστάπο στην έδρα της Χωροφυλακής αλλά αυτός απουσίαζε. Ο Γαντές εκείνη την ώρα ήταν στον κινηματογράφο «Ηλέκτρα» στην οδό Δαμασκηνού» Στην Κόρινθο τότε λειτουργούσαν δύο κινηματογράφοι «Ηλέκτρα» και «Παλλάς». Μετά τον κινηματογράφο πήγε στο σπίτι του όπου τον περίμενε η Γκεστάπο! Ύστερα από λίγες ημέρες το παλληκάρι αυτό έπεφτε…..
Γιώργος Παλιούρας
* Ο Μιχάλης Γαντές (ή Γιαντές), αναγράφεται με το βαθμό του Ανθυπομοίραρχου στο Ν.Δ. 411/1943 (ΦΕΚ 215/Γ’ 9-9-1943). Στη διάρκεια της Κατοχής ανέπτυξε αντιστασιακή δράση, τον συνέλαβε η Γκεστάπο τον Απρίλη 1944, βασανίστηκε και τελικά εκτελέστηκε την 1-5-1944. Φέρεται πως υπήρξε έγγαμος και πατέρας ενός παιδιού.